شيخ الاسلام ، ميرزا محمود ، ديدن كرد . يك روز در كازرون توقّف شد . جمعيّت آنجا پنج هزار يا شش هزار خانوار مىشود . گويند دوازده هزار نفر جمعيّت دارد و صنعت [ آن ] بافتن ملكى « 1 » هاى خشن است . تلگرافچى آنجا ، ميرزا على خان ياور ، جوان معقولى است . اهل كازرون قباى بلند و كلاه نمد سياه [ دارند ] و غالب شرورند . در كوه‌هاى اطراف كازرون حجّارىهاى معتبر هست از آثار سلاطين عجم . شب پنجشنبه 24 [ شعبان ] حركت نموديم به سمت ميان كتل . مدّت حركت : 9 ساعت و نيم ، قريب هفت فرسخ . دو فرسخ هموار و يك فرسخ سربالا [ كه آن را ] كتل دختر گويند . قبل از كتل مىرسيم به پل آبگينه ؛ از بناهاى مرحوم مشير الملك [ كه ] طولانى است و اقلّا سه چهار هزار تومان مخارج نموده و نزديك آن‌جا درياچه‌اى است به قطر يك فرسخ معروف به پريشان و نزديك آنجا پل تيمور ميرزا است و بعد دو فرسخ هموار است و بعد مىرسيم به كتل پيرزن [ كه ] يك فرسخ است . آن وقت مىرسيم به كاروانسراى ميان كتل سنگى بزرگى كه حاجى قوام مرحوم با مخارج زياد ساخته با سنگ قلوهء طبيعى و گچ ؛ و اگرچه خيلى خرج كرده ، چون روى كار سنگ‌تراش است و پشت كار سنگ طبيعى ، استوار نيست و به زور گچ ايستاده « 2 » ، ثقل زورآور شده ، بعضى پايه‌ها در رفته و شكست‌خورده ؛ عن‌قريب منهدم مىشود مثل خانه‌هاى كازرون . و رودخانه [ اى ] در نزديك آنجا جاريست و تمام راه امروز جنگل انبوه است از بلوط و بادام بخورك ( ؟ ) و گاه « 3 » انجير و كويج « 4 » و غيره . كاروانسراى ميان كتل حال مسكون نيست . ايلات به اطراف پراكنده شده‌اند ، ولى در اوقات پاييز و زمستان آن‌جا جمع مىشوند و دكان علّافى و بقّالى و نانوايى دائر مىشود با چند زن فاحشه كه حالا رفته‌اند به كنار تخته . چند ، نفر تفنگچى بىسر و پا آنجا ديديم كه نان بلوط مىخور [ د ] ند ؛ خيلى پريشان بودند گريه مىكردند از ظلم بعضى مباشرين . مىگفتند كه : ما سى نفر ساكن قريه‌اى در اين نزديكى هستيم . هر نفر مردى ده تومان سرى « 5 » مىگيرند و از الاغ سالى پنج هزار « 6 » و ماهى هشت هزار « 7 »

--> ( 1 ) . نوعى گيوهء نوك دراز كه تخت آن را با پارچه و دكمهء به هم فشرده به نام « شيوه » سازند . ( فرهنگ معين ) ( 2 ) . در نسخهء خطّى : استاده ( 3 ) . در نسخهء خطّى : كاه ( 4 ) . كويج ( - كوهج - كوهيج ) : آلوى كوهى ( فرهنگ معين ) ( 5 ) . ماليات سرانه ( 6 ) . منظور پنج هزار دينار معادل پنج ريال ( - قران ) است . 73 ( 7 ) . منظور هشت هزار دينار معادل هشت ريال است .